બાર મહિનાના નામ જો શિક્ષણ પદ્ધતિ શરૂ થયા બાદ શોધાયા હોત તો એપ્રિલ કે મૅ મહિનો કદાચ આજે 'વેકેશન' ના નામથી ઓળખાતો હોત. એક તરફ પરીક્ષા પૂરી થવાનો આનંદ હોય, પરિણામની ના કોઈ ચિંતા હોય અને બીજી તરફ વેકેશનનો આનંદ.
વેકેશન શરૂ થયા બાદ કોઈને પણ પૂછીએ તો એમ જ કહે કે, "વેકેશન કરવા મામાને ઘરે જઈએ છીએ." ખાસો સમય વિચાર્યા પછી ખ્યાલ આવ્યો કે દરેક વ્યક્તિ મામાને ત્યાં જ કેમ જાય છે, ના કે કાકાના માસીના કે અન્યના ત્યાં. લગ્ન બાદ સ્ત્રીની સાસરીપક્ષ તરફની જવાબદારી વધી જાય છે અને પિયરપક્ષ ઓછું જવાનું થાય છે. તકલીફ એક જ જણને થાય છે, "ગામમાં પિયરયુ, ગામમાં સાસરિયું" હોય એમને. બાળકોની પરીક્ષા પૂરી થયા બાદ, સ્ત્રી પોતાના બાળકોને લઈ થોડાક દિવસ આનંદ કરવા પિયર જાય. હવે બાળકોને પિયર-સાસરું, મમ્મીનું ઘર, પપ્પાનું ઘર શબ્દો અઘરા લાગે. એનું નિરાકરણ એક જ વસ્તુથી આયુ, મામા ને ઘેર જઈએ છીએ, વેકેશન કરવા. આમેય પહેલાના જમાનામાં બે બાળકોનો નિયમ ન હતો એટલે દરેક ઘરમાં દરેક બાળકને મામા, માસી, કાકા, ફોઈ મળી જ રહે.
બધા બાળકોની જેમ હું, મારી સગી બહેન, મારા પિતરાઈ ભાઈબહેનો બધા મામાને ઘરે જતા. બપોરે ઘરમાં રમાતી બધી જ રમતો રમતા અને સાંજે બહાર ફરવા જતા. જમવામાં તો કશું પૂછવાનું જ ન હોય, ફરસાણ મિષ્ઠાન અને હેલ્થી ખાવાનું બધું જ ભેગું. બાળપણમાં (હાલમાં પણ ક્યારેક) શરમાળ સ્વભાવ હોવાને લીધે હું ઓછું બોલું અને નાનપણમાં મમ્મીને વળગ્યા વગર ઊંઘ ન આવવાની ટેવને કારણે, મારું ક્યાંય ટકવું અઘરું હતું. બે દિવસ થાય અને હું તો ફોન કરી પાછો આવી જાઉં. આ કારણે મારા વેકેશન વિશે વધુ લખવું મુશ્કેલ છે.
હવે સમય બદલાઈ ગયો. જે 'બાબો' (એટલે કે હું પોતે) કાલ સુધી મામાને ઘરે રહેવા જતો એ ખુદ 'મામો' છે અને એના ઘરે એની બહેન, ભાણી, ભાણો વેકેશન માટે આવે છે. બહેનનું સાસરિયું પિયરથી લગભગ એક હજાર કિલોમીટર દૂર છે અને સફર ફ્લાઇટથી જ થાય છે. આવતાની સાથે જ મામા પાસે ડિમાન્ડ શરૂ થઈ જાય છે, અને મામા સપ્લાય ચેનમાં લાગી જાય છે. દોઢ મહિનો રહે પણ આખા વર્ષની ઉર્જા ભેગી કરીને જાય. મોડા ઉઠવાથી શરૂ થાય, શનિરવિ ફરવા જવાનું, એક વખત તો વોટરપાર્ક જવાનું જ. આ દોઢ મહિનાના ગાળામાં, થિયેટરમાં એક કરતાં વધારે મુવી જોવાના. મામાને મુવી ટિકિટ મોંઘી ના પડે, પણ મલ્ટીપ્લેક્સના પોપકોર્ન અને કોલ્ડડ્રિન્ક મોંઘા લાગે. આખો વરઘોડો લઈ જઈએ એટલે એક મુવી બેથી અઢી હજારમાં પડે. એનો ઉપાય, ડ્રાઈવ-ઇન સિનેમા. ઘરના નાસ્તા પાણીની છુટ્ટી અને ત્યાંના પણ નાસ્તા સસ્તાં (મલ્ટીપ્લેક્સની સરખામણીએ). પિક્ચર તો બહાનું જ હોય બસ ફરવા માટે જ વિચારવાનું. ઝોમેટો ને સ્વીગી એપ પર દર બે દિવસે ઓર્ડર થાય. ગમે ત્યારે મેગીને નાસ્તાની જગ્યાએ જમવામાં ઉપયોગ થાય. ઉનાળો ભરપૂર હોય એટલે રાતે બરફગોળા અને સોડાની મજા. મામો શોખીન હોય એટલે ભાણીયા પણ એવા જ મળે ને.
મને યાદ છે ગયા વર્ષે મારી ભાણી જતા જતા રડી હતી અને કહેતી હતી કે મારે નથી જવું. થોડીક મોટી થઈ એટલે સમજણ આવી. અમદાવાદ જેવી છૂટ બીજે ક્યાંય નથી. મોડે સુધી ફરો તોય કઈ નહિ. હોમવર્ક નહિ કરવાનું, મેગી ખાવાના કોઈ નિયમ નહિ (બહેનના ઘરે 15 દિવસે 1 વાર મળે એવો નિયમ છે). સવારે માંગે અને સાંજે હાજર થઈ જાય એ વસ્તુઓ. એક જ કામ મામા એ કરવાનું બધી કંપલેન્ટ સાંભળવાની. આ વખતે વિષમ પરિસ્થિતિને લીધે આવી શક્યા નથી અને એક વર્ષથી જે સમયની રાહ જોઈ રહ્યા હતા એમાં થોડો લોચો પડી ગયો છે. હા પણ આ વર્ષે હજુય ફરિયાદ થાય છે ઓનલાઈન...વેકેશન થોડુંક લાંબુ પડી ગયું પણ મામાને ઘરે ના જઈ શકાયું.
આ તો મારો વેકેશનનો કિસ્સો હતો અને મોટા ભાગના લોકો સાથે આમાની અને આના જેવી કેટલીય વાતો થતી હશે અને મામાનું ઘર આજેય લોકોને વ્હાલું લાગતું હશે....
- નિશાંક મોદી
