#happydaughtersday
લેખ: દીકરી...પિતાના નસીબનું ધન
લિંગ પરીક્ષણ તો કાયદાકીય રીતે ક્યારનું બંધ થઈ ગયું, જો હજુ પણ થતું હોત તો પહેલ કરનાર, બાળકનો પિતા જ હોત. કારણ એક જ કે દીકરી હોય તો વધુ ખુશી હશે. જમાનાના બદલાવાની સાથે માણસોની માનસિકતા પણ બદલાઈ છે. હવે લોકો બાળકના સ્વરૂપમાં લક્ષ્મી અવતરે તો વધુ પ્રેમથી વધાવે છે. બે દીકરી અવતરે તો રિદ્ધિ સિદ્ધિ અને ત્રણ અવતરે તો ગંગા જમના સરસ્વતી એમ માને છે. અંતે તો આ દર્શાવે છે કે કાલની કાચા મનથી દીકરીને સ્વીકારવાની વાત આજની બદલાયેલી માનસિકતાથી દીકરીને ખૂબ સારી રીતે સ્વીકારે છે.
ઘરડાઓ એવું કહેતા કે અધુરે દહાડે આવેલી જો છોડી હોય તો બચી જાય, છોરો હોય તો કદાચ ના બચે. દીકરીઓની વિજય તો આ જન્મતાની માન્યતા સાથે જ શરૂ થઈ ગઈ હતી. જન્માક્ષરમાં ના માનનાર પિતા પોતાની છોકરીનું નામકરણ રાશી પરથી થાય એના માટે બે-ચાર વિદ્વાન જોડે ખાતરી કરાવે છે. એવું પણ નથી હોતું કે મા દીકરીનો સંબંધ એટલો મજબૂત નથી હોતો પણ ખ્યાલ નહિ મારુ (કદાચ ઘણા બધાનું) માનવું છે કે દીકરીનો પિતા સાથેનો અને દીકરાનો મા સાથેનો સંબંધ વધુ ગાઢ હોય છે.
જન્મ બાદ હજુ વિધિના લેખ છઠ્ઠી સુધી લખવાને ભલે વાર હોય પણ એક પિતા પોતાની દીકરીના જન્મની ખુશી ફેસબુક કે વોટ્સએપ સ્ટેટ્સમાં લખી જ નાખે છે. મીઠાઈના બોક્ષ પર લગાડવામાં આવતા સ્ટીકરોની પંસદગી ચાલુ કરી દે છે. મેં એવા ઉત્સાહી પેરેન્ટ્સ પણ જોયા છે કે જે દરેક રાશિ પરથી દીકરીનું નામ પહેલેથી જ નક્કી કરી રાખે છે.
પિતા પોતે કોઈ રોગથી પીડાતો હોય અને પોતાનો છેલ્લે રિપોર્ટ ક્યારે કરાયો એ યાદ નથી હોતું પણ, દીકરીના વેકસીનની ફાઇલ ખૂબ સાચવીને રાખે છે. ટાઈમ્સર એક પણ ના કામ કરનાર પિતા, જરૂર પડે તો વેકસીનના દિવસે બોસ જોડે ઝઘડીને પણ સમયસર દવાખાને પહોંચી જાય છે. હિંમતની ડંફાંસો મારનાર એક જોહુકમી પુરુષ, દીકરીને લગાડવામાં આવતી ઇન્જેક્શનની સોયનો ઘા જોઈ શકતો નથી અને ડિસ્પેન્સરીની બહાર મુઠ્ઠીવાળી બેસી બસ એટલું જ વિચારતો હોય કે કશું અજુગતું ના થાય. પાછો પીડિયાટ્રીશીયનની જોડે ખાતરી કરી લે કે રસી પૈનલેસ તો હતી ને!
ઘરડાઓ એમ પણ કહેતા કે દીકરીને જીભ પહેલા આવે પગ પછી એટલે કે બોલતા જલ્દી શીખે. ડેડી કે પપ્પા આખું બોલતા તો વાર લાગે પણ એ પહેલાં એક એક શબ્દ પ, પા, ડે, ડી માટે પિતા એટલો હરખાય જાણે ચક્રવ્યૂહના એક એક કોઠા હલ કરી રહ્યો હોય. આખું ડેડી કે પપ્પા સાંભળે ત્યારે તો જાણે લગ્ન પછીનું આખું મહાભારત જીતી ગયો હોય એમ અનુભવે. એક વર્ષમાં રાતભર કરેલા ઉજાગરા પછી જાણે કોઈ અધૂરા સપનાઓ પૂર્ણ થઈ રહ્યા હોય એમ માને. મા ની છાતી સરસી ચાંપેલી દીકરીની ભૂખ, પિતાના ખભા પર મૂકેલા માથા ને હાથેથી થાબડેલી પીઠથી નીકળેલા ઓડકારથી પૂર્ણ થાય છે.
ચાલતા શીખે એટલે બે ત્રણ જાતની ચાલણગાડી આવી જાય. રમકડાં તો બજાર જાય એટલે વધુ વિચાર કર્યા વગર લેવાતા જ જાય. થોડાક સમયમાં તો ઘર જ રમકડાંઘર લાગવા લાગે. બિન્દાસ રહેવાવાળો એક પતિ હવે જાણે જવાબદારી સ્વીકારી હોય એમ વાત વાતમાં પૂછતો રહે દીકરી માટે કશું લાવવાનું તો નથી ને. આખા દિવસનો થાક સાંજે દીકરીનો ચહેરો જોઈ વિરામ બની જાય છે.
થોડીક મોટી થાય ત્યારે સવાર એની બુમો ને તોફાનથી જ થાય છે. ક્યારેક આજ પિતા રોજ ઉંઘતી દીકરીનો ચહેરો જોઈ ઉઠતો હતો અને હવે દીકરી જ પીઠ કે પેટ પર ચઢી ઉઠાડે છે. મા ને કહી શકાય કે બસ પાંચ મિનિટ સુવા દે, પત્ની ને કહી શકાય થોડીકવાર સુવા દેને યાર. દીકરીનું ઉઠાડવાનું ફરમાન એ આદેશ જેવું હોય છે અને માનવાનું પણ મન થાય. કાલ સુધી જ્યાં વસ્તુની પસંદગી આપણે કરતા હતા ત્યાં હવે વાહનનો રંગને અને ઘરના ફ્રીઝની ડિઝાઇન પણ દીકરીની પસંદગીની બને છે. કોઈનું ના સાંભળનાર પિતા દીકરી આગળ જી હજુરી કરતો થઈ જાય છે. ભણતીવેળાએ જો દીકરીને મા વઢે કે થપ્પડ લગાવે તો પિતા ખારો થઈ જાય છે. ઘણીવાર દીકરીના વર્તનથી પિતાને પણ ગુસ્સો આવે પણ ન જાણે કેમ કઈ કહી શકતો નથી. લેટ ગો ની ભાવના વધુ પડતી ઉજાગર થઈ જાય છે.
દીકરી જુવાન થાય એટલે વધુ પડતી ફિકર બાપને જ હોય છે. નવરાત્રીમાં દીકરી મિત્રમંડલ જોડે બહાર હોય તોય વારંવાર ફોન કરી પૂછપરછ ચાલુ જ રાખશે. ઘણીવાર પિતાનું વલણ કઠોર લાગે પણ આ પાછળનું કારણ પણ દીકરીના હિત માટેની એક લાગણી જ હોય છે. પોતાની જુવાનીમાં સ્ત્રીના ગુલાબી ગાલ જોઈ લાળ ટપકાવતો પુરૂષ, પોતાની દીકરી તરફ આવતી એક પણ ખરાબ નજર સહન કરી શકતો નથી અને પોતે જ લાલચોળ થઈ જાય છે. પુત્રના વાહન પર પાછળ કે બાજુમાં બેસીને સલાહ આપતો પિતા જ્યારે પુત્રીની સાથે બેસે ત્યારે સ્કૂલમાં મોં પર આંગળી રાખેલા આદર્શ વિદ્યાર્થીની જેમ મૌન વર્તે છે. એનું કારણ એનો દીકરી પ્રતેયનો વિશ્વાસ છે.
દીકરી લગ્ન ઉંમરે પહોંચતા જ મુરતિયા શોધવાની શરૂઆત થાય છે. મોટા ભાગના પહેલા તો રિજેક્ટ જ થાય છે એમાંય જો દીકરી કહે કે એણે કોઈને પંસદ કર્યો છે, તો પછી સમજજો કે સામી પાર્ટીએ અઘરી પરીક્ષાઓ પાસ કરવાની છે. જો બધી જ પરીક્ષા પાસ થઈ જાય તો, પિતા પોતે જ લગ્નની તૈયારીમાં લાગી જાય છે. હૉલ બુકીંગ, માંડવો, ડેકોરેશન, ફૂડ આઈટમ, ફોટોવીડિયોગ્રાફર, સંગીત સંધ્યા અને બાકીના કાર્યક્રમ, મહેમાનોનું લિસ્ટ, ડોલી બધી જ વસ્તુ બે વાર ચેક કરે. મનમાં એક જ વિચાર હોય કઈ જ બાકી ના રહી જાય અને લગ્ન યાદગાર બની જાય.
પછી એક ખૂબ સંવેદનશીલ પ્રસંગ આવે. થોડાક વર્ષો પહેલા જે પગલાં પોતાની તરફ આવતા જોયા હતા એ જ પગલાંને વિદાય થતા જોવાનો સમય આવે છે. કાલ સુધી નાની ઢીંગલીની જોડે ઘરઘતા રમતા ને ઓઢણી ઓઢવતા પિતાને આજે પાનેતર પહેરેલી દીકરીને બીજાના ઘરે મોકલવાની હોય છે. પુરુષ જાત જો રડે તો એના માટે બીજા ઘણા શબ્દ મળે પણ આ સમયે જો પુરુષ રડે તો એના માટે 'બાપ' જેવો બીજો કોઈ જ શબ્દ શબ્દકોશમાં નથી હોતો. સાફાનો છેડો આંખો લૂછી આ યાદગાર પ્રસંગનો અંતે સાક્ષી બને છે.
દીકરી વિદાય થઈ એટલે શું વાત પૂરી!...ના ભાઈ ના...એ શક્ય જ નથી. પિતાના નસીબને કારણે દીકરીનો જન્મ નથી થતો પણ એનો જન્મ થાય છે પિતાના નસીબને માટે. બધી જ જવાબદારી છોડી પિતાની એક બુમે જે હાજર થઈ જાય એ કદાચ દીકરો નહિ દીકરી જ હશે. આ એમ જ હશે જેમ બાળપણમાં દીકરીની એક બુમે પિતા ઉઠી જતો હતો.
આ કુદરતની માયા કહો કે નિયતિ, દીકરી તો આ જન્મમાં પિતાનું ઋણ ચૂકવી જાય છે પણ પિતા દીકરીનું ઋણ આજીવન ચૂકવી શકતો નથી. જેમ પહેલા કીધું એમ માનસિકતાને જમાનો બદલાયો છે હવે તો પિતાને દીકરી કાંધ પણ આપે છે અને અગ્નિદાહ પણ. ભલે પછી એને આપણે દીકરી કહીએ, લક્ષ્મી કહીએ, રિદ્ધિ સિદ્ધિ કહીએ, ગંગા જમના કે સરસ્વતી કે સ્ત્રીનો એક ના ચૂકવી શકનાર ઋણી અવતાર....
અંતિમ સ્પર્શ:
પા પા પગલી સાથે સાંભળી મધુર ઝાંઝરનો ઝણકાર,
ઈશ્વર ખુદ પૂછે કેમ કરી મેળવું? આ પિતાનો અવતાર
- નિશાંક મોદી
