ટૂંકો લેખ: ભમરડાનો ભાર

ટૂંકો લેખ: ભમરડાનો ભાર

'એક ત્રણવાળો લાકડાનો, એક પાંચવાળો પ્લાસ્ટિકનો અને એક અઢી રૂપિયાવાળી જાળ આપોને" આવા જ વાક્યો હતા જ્યારે 90's ના બાળકો ભમરડો લેવા દુકાનમાં જતા તા...સાડા દસ રૂપિયામાં તો મહિનાનો ઉત્સાહ ઘરે લઈ આવતા. આજકાલ એ બાળકો હવે ત્રિસી વટાવી પોતાના બાળકો માટે સૌથી સસ્તું ને સારું પ્લેયસ્ટેશન ઓનલાઈન શોધી રહ્યા છે. ભમરડાને રમવાની સિઝન હોય એ વાત આજના બાળકોને કહીએ તો હસી પડે...આવું તો કઈ હોતું હોય ભાઈ!. પણ અમારા જેવા કેટલાંય લોકો એના સાક્ષી છે કે જે દોસ્તાર ના ત્યાં જાય ને બૂમ પાડે ચાલો ભમરડો રમવા! ઘણા મારા મિત્રો આ વાત સાથે સંકળાયેલા છે અને મને વિશ્વાસ છે તમારા પણ હશે જ.

હમણાં જ ખ્યાલ આવ્યો કે, ભમરડો ફેરવવો એ પણ એક કળા છે અને બાળપણમાં આ કળા ક્યારે શીખી ગયા એનો ખ્યાલ જ ન રહ્યો. શોખ વસ્તુ એવી છે કે તમને એ વિષયમાં પારંગત કરી દે છે. ભલે ભમરડો ફેરવી કોઈ કરિયર ના બને કે બનાવ્યું હોય પણ એ ફેરવી જે આનંદ મળે કે મળતો એ કોઈ પગારથી ઓછો ન હતો. સાતજાળ લઈ જો હાથમાં ભમરડો ફેરવતા આવડી જાય તો એમ જ સમજવું કે કોઈ પોતાની ટેક્નિકલ સ્કિલ દ્વારા પ્રમોશન જ મળ્યું છે. ભમરડાને ઘોયા મારવાની રીતથી, ભમરડો એક આંટો ફર્યો છે એની દલીલ સુધીની મેનેરીયલ સ્કિલ પણ બાળપણમાં જ વિકસી હોય છે.

જાળ (જાર કે જારી) ને સપોર્ટ માટે કોલ્ડડ્રિન્કનો બીલ્લો લઈ, માપની ખીલ્લીથી કાણું પાડવું, ભમરડાની અણી વળે નહિ એ રીતે જરૂર પૂરતી જ બુઠ્ઠી કરવી, જાળને ભમરડાના માપ પ્રમાણે કાપવી એ કદાચ એન્જીનીયર કે કારીગર બનવાની જ નિશાની હતી. અને જો બંને બાજુ ફિટ પકડેલી જાળ પણ ભમરડાને મુસાફરી કરાવતા આવડી જાય તો સમજવું કે આ વિષય પર પીએચડી થઈ ચૂક્યા છો. જમીન પર ફરતા ભમરડાને જાળીથી હાથમાં લેવો કે ડાયરેકટ હાથમાં લેવો એ શીખતાં અને શીખવાડતા એ સમય જ્યારે યાદ કરીએ તો આજના knowledge sharing session જેવી જ મનોભાવના લાગે. જે વ્યક્તિમાં આ શીખવાડવાની હોંશ બાળપણથી જ હશે, એ આજે પણ મન મુકીને પોતાનું જ્ઞાન વહેંચતો હશે. કોઈ ડાબોડી વ્યક્તિએ વિટેલી જાળ જમોડી લે તો એણે જાળ ખોલવી જ પડે એ જ રીતે જેમ લેફ્ટ ક્લિકવાળું માઉસ રાઈટ ક્લિકવાળું કરી દીધું હોય.

માન્યું કે, એક ફૂદરડી ફરતો ભમરડો કાંઈ જિંદગી તો ના બદલી શકે પણ મન ખુશ કરીને જે આનંદ આપી જાય એ આખી જિંદગીની બીજી કેટલીય ફૂદરડી ફરો તોય ના મળે...એ ભમરડાનો કોઈ ભાર ન હતો ખાલી આપણે એનો આભાર માનવાનો ભૂલી ગયા....

અંતિમ સ્પર્શ:

લાવ માણીએ આનંદ ફરી હાથમાં ભમરડો ને જાર મૂકી,

લાવ મનનો બોજો હળવો કરીએ હથેળી પર ભાર મૂકી.

✍️નિશાંક મોદી

માઇક્રોફિક્શન વાર્તા: કોનું દુઃખ વધુ?

માઇક્રોફિક્શન વાર્તા: કોનું દુઃખ વધુ?

એક આખો પરિવાર થોડો નિરાશ થઈને બેઠો હતો. એક પારિવારિક મિત્રએ આવીને પૂછ્યું, "ખર્ચો વધુ થઈ ગયો એટલે બધા હતાશ છો!" પરિવારના મોટા સ્વજન બોલ્યા, "શું કરીએ આખાય પરિવારને આ કોરોનાએ ફેંટ મારી, બાર લાખ રૂપિયાનો ખર્ચ થઈ ગયો, આખા વરસની કમાણી ચાર જણાં વચ્ચે પંદર દહાડામાં સાફ. ઘરે આવ્યા પછી આ નબળાઈ મળી એ નફામાં. કેટલું બધું ગુમાવ્યું...હિંમત, આત્મવિશ્વાસ, પૈસા, સ્વસ્થ શરીર..હતાશ ના થઇએ તો બીજું શું થાય..."

મિત્રએ એક છાપું આપ્યું અને કહ્યું આ સમાચાર વાંચો. વારાફરતી બધાએ એક તકલીફદાયક સમાચાર વાંચ્યા. જેમાં જન્મ લીધા બાદ એક બાળકના માતાનું કોરોનાના લીધે નિધન થયું હતું. મિત્ર બોલ્યા, હવે કહો, "આ બાળકે તમારા કરતા વધુ નથી ગુમાવ્યું! તમારી એક વરસની કમાણી કદાચ આગળના ચાર પાંચ કે દસ વર્ષમાં સરભર થઈ જશે. તમારું શરીર એકાદ વર્ષમાં પહેલા જેવું થઈ જશે. ગુમાવેલો આત્મવિશ્વાસ થોડાક સમયમાં હિંમત ભરી પાછો મળી જશે. આ બાળકે ગુમાવેલું પાછું મળશે? તમે આટલા વર્ષો સારી રીતે જીવ્યા, જ્યાં આખો પરિવાર પાછો ઘરે આવ્યો. આ બાળકે જન્મતા જ એક દિવસમાં સર્વસ્વ ગુમાવી દીધું. તમારા હાથમાં ગુમાવેલી વસ્તુઓના નિશાન તો છે જ્યાં આ બાળકની મુઠ્ઠી પણ હજી ખુલી નથી."

આ વાત સાંભળી પરિવાર થોડોક હકારાત્મક બન્યો ને 'સર સલામત તો પઘડી હજાર' એમ વિચારી ધીરે ધીરે સ્વસ્થ થવા લાગ્યો...

✍️નિશાંક મોદી

માઇક્રોફિક્શન વાર્તા: હીરાનો હાર

એક વેપારી પોતાનો કિંમતી હાર લઈ સોનીની દુકાનમાં ગયો અને પૂછ્યું કે, "આ હારની કિંમત કેટલી?" સોનીએ હાર તપાસી કહ્યું કે, "આશરે ચાર લાખ રૂપિયા" વેપારીએ કીધું, "સારું પણ હમણાં મારે નથી વેચવો, થોડા દિવસ રહીને આવીશ"

થોડા દિવસ પછી વેપારી ફરી પહોંચ્યો. આ વખતે સોનીએ કિંમત નીકાળી "માત્ર પંચોતેર હજાર રૂપિયા" વેપારી ચમક્યો, "છેલ્લે તમે ચાર લાખ કીધા તાને?" સોની મલકાયો અને બોલ્યો, "છેલ્લે તમે આવ્યા ત્યારે આ હારમાં એક ડાયમંડ હતો, હાલ નથી, હવે માત્ર આ સોનાની કિંમત છે" વેપારી બોલ્યો "પણ આ બાકીના ડાયમંડ ની કિંમત શું?" 

જવાબ સાંભળી વેપારી અફસોસ સાથે બહાર નીકળ્યો અને હારને જોઈ રહ્યો જ્યાં બાકીના 'નંગ' ચમકી રહ્યા હતા.

✍️નિશાંક મોદી

બ્લેકમાર્કેટનું કર્મ

આ પોસ્ટમાં લખેલ માઇક્રોફિક્શન વાર્તા મારી લખેલી નથી પણ બાળપણમાં આ સાંભળી હતી જેને હું મારા શબ્દોમાં રજૂ કરું છું.

વાર્તા: બ્લેકમાર્કેટનું કર્મ

બે બકરીઓ કસાઈવાડે પહોંચી. એક બકરી સખત ધ્રૂજતી હતી. બીજી બકરી શાંત હતી. ધ્રૂજતી બકરીએ પૂછ્યું, "આ કસાઈ હમણાં આપણને કાપી નાખશે અને આપણે મરી જઈશું, તને ડર નથી લાગતો?" બીજી બકરી બોલી, "મને આ કસાઈની ચિંતા છે" ધ્રૂજતી બકરી વિચારમાં પડી, "એટલે?" શાંત બકરીએ સમજાવતા કહ્યું, "આપણે આખી જિંદગી ખાલી ઘાસ ખાધું છે અને કોઈ જીવહત્યા નથી કરી, તો પણ આપણું મૌત આટલું દર્દનાક છે તો પછી આ કસાઈ શું થશે?"

બોધપાઠ: આજકાલ કાળાબજારી કરી રહેલા અને બીજાનો ફાયદો ઉઠાવતા લોકો કર્મનો સિદ્ધાંત ભૂલી રહ્યા છે પણ નિર્દોષ લોકોની થોડીક તકલીફ ભરેલું આ પિક્ચર એવા લોકોના ભવિષ્યનું એક માત્ર ટ્રેલર છે.

✍️નિશાંક મોદી

ટૂંકો લેખ: યે સમય બડા બલવાન હૈ ભાઈ

આજે અમદાવાદમાં ડ્રાઇવ-થ્રુ વેકસીનેશનમાં એક સો પચાસથી વધુ ગાડીઓની લાઇન છે, આવી લાઇન વર્ષો પહેલાં ડ્રાઇવ-ઇન થિયેટરમાં ટીકીટ લેવા માટે જોવા મળતી. આટલી મોટી કતારમાં ઉભા રહ્યા પછી પિક્ચરની ટીકીટ મળવી એ એક ઉપલબ્ધિ કહેવાતી. આજે એ હાથવગું થઈ ગયું તું, ચાર ક્લિક અને ટીકીટ બુક. જો કે બે વર્ષથી એ પણ જતું રહ્યું છે. વસ્તુઓ અને પરિસ્થિતિ કેટલી ઝડપી બદલાય છે.

પેટ્રોલપંપ પર મોબાઈલના રેડિયેશનના કારણે સ્વીચ ઓફ અથવા તો ના વાપરવાની સલાહ મળતી. હવે આજે તો પેમેન્ટ જ મોબાઈલથી ચાલુ થઈ ગયું. એક જગ્યાએ તો મેં પંપની બાજુમાં QR Code નું સ્ટીકર ચોંટાડેલુ જોયુ તું. તો શું સમય જતાં રેડિયેશન બદલાઈ ગયું કે પછી પેટ્રોલની જ્વલનશીલતા ઘટી ગઈ🤔

બે વર્ષ પહેલાં સેનિટાઇઝર, પલ્સ ઓક્સીમીટર, ઓકિસજન કોન્સન્ટ્રેશન મશીન આવી ઘણી બધી વસ્તુઓ જે મેડિકલ સ્ટાફ સિવાય કોઈને ખબર પણ નતી, આજે એ ઘરે ઘરમાં ઓળખાતી થઈ ગઈ. સામાન્ય તાવ, ઉધરસ, ખાંસી, પેટમાં દુખાવો, ઝાડાઉલ્ટી, ખંજવાળ જેવી વસ્તુઓ માટે હવે લોકો પણ ડોકટર જોડે જવાનું ટાળે છે. પ્રાથમિક સારવાર હવે મોટા ભાગે ઘરેથી જ થઈ જાય છે. નહિતર પહેલા લાલપીળી ત્રણ ચાર ગોળી લેવા માટે પણ કતારમાં બેસતા હતા.

હું પણ નથી ઈચ્છતો આ વેવ વધુ ચાલે, નહિતર છેલ્લા બે વર્ષમાં જન્મેલા બાળકોને એવું જ લાગશે કે દુનિયામાં કપડાંની જેમ માસ્ક પણ પહેરવાનો રિવાજ છે. બે ત્રણ વર્ષનું બાળપણ જો ઘરમાં જ જાય તો જાણે એવું લાગે કે ઘરની બહાર જવાનો કોઈ નિયમ નથી. અમે સ્કૂલમાં હતા ત્યારે પેલું CRTવાળું ટીવી પણ દૂરથી જોવાની સલાહ મળતી અને થોડાક સમય પહેલાં બાળકોને સ્કૂલમાંથી મોબાઈલ દૂર રાખવાની સલાહ અપાતી, હવે શિક્ષણ પદ્ધતિમાં મોબાઈલ અને કોમ્પ્યુટર જાણે ચોપડી કરતા પણ વધુ મહત્વના છે. તો શું વાયરસ આંખોમાં ચમક ભરી ગયો?

ધર્મસ્થાનો પર નિયમ મુજબ જવું અને ચુસ્તપણે પોતાના નિયમોનું પાલન કરવું. આજે ધાર્મિક સ્થાનો અને નિયમો બધું જ બંધ થઈ ગયું અથવા તો લોકોએ જાતે જ બંધ કરી દીધું જવાનું. વર્ષોથી એક વસ્તુ કહેવામાં આવે છે સગવડીયો ધર્મ. આપણે બધી જ વસ્તુઓ અને પરિસ્થિતિ માટે નિયમો બનાયા અને સમય જતાં એ નિયમો રિવાજ બની ગયા અને હવે આપણે જ આમાં ફેરફાર કરીએ છીએ અને વળી નિયમો બદલીએ છે. હકીકતમાં સમય બળવાન બની આપણને ફેરવે છે અને આપણને એવું લાગે છે ઘડિયાળના કાંટા ફરે છે. આજકાલ સમયે ઘણું બધું બંધ કરી દીધું, સગાંવહાલાંના ઘરે જવાનું, મૉલ, થિયેટર, પીકનીક, ટ્રાવેલિંગ, ઘણાના બેંક એકાઉન્ટ અને ઘણાંના તો શ્વાસ. બસ ખુલ્લા છે તો ટ્રાફિક વગરના રોડ, ખુલ્લી છે જરૂરિયાતની વેચાતી વસ્તુઓ, મેડીકલની દુકાનો અને ખુલ્લું છે એક આકાશ, જેમાંથી હજુ પણ એક આશા છે કે સમય હજીય ફરી બદલાશે અને ફરી પાછું બધું નોર્મલ થઈ જશે...કારણ સમય કાલે પણ બળવાન હતો, આજે પણ છે, કાલે પણ રહેશે અને આપણે એની આગળ તણખલું છીએ...🤗

✍️નિશાંક મોદી

ટૂંકો લેખ: જીવનનો અર્થવિસ્તાર

ગઈ સંપત ફરી સાંપડે, ગયાં વળે છે વહાણ;

ગત અવસર આવે નહિ, ગયા ન આવે પ્રાણ

ઉપર રજૂ કરેલી કહેવત વર્ષો જૂની છે અને જો તમે ગુજરાતી માધ્યમમાં ભણ્યા હોવ તો આના ઉપર અર્થવિસ્તાર ચોક્કસથી લખ્યો હશે. કદાચ નિશાળમાં આના પર અર્થવિસ્તાર લખવું અઘરું હતું અને સમજવું તો એનાથી પણ વધુ મુશ્કેલ. પાંચ ગુણમાં પુછાતા આવા ઘણા અર્થવિસ્તાર ગુજરાતીની પરીક્ષામાં આપણે છોડી દીધા હશે અથવા તો એનો બદલામાં અપાતો વિકલ્પ પસંદ કર્યો હશે.

હવે આજે વિચારીએ તો આના જેવા ઘણા અર્થવિસ્તાર જીવનની પરીક્ષામાં કામમાં લાગે એવા છે. જયારે વાંચીએ ત્યારે એમ થાય આપણે આ વાક્યોને પરીક્ષા પૂરતા જ સીમિત રાખ્યા હતા હકીકતમાં આ આખા જીવનમાં ખૂબ ઉપયોગી હતા. આનો અર્થ ટૂંકમાં સમજીએ તો ગુમાવેલી સંપત્તિ પાછી મળી શકે છે, દૂર સુધી ગયેલા વહાણ પાછા ફરી શકે છે, બસ ગુમાવેલો સમય પાછો મળતો નથી અને ગુમાવેલો જીવ પણ પાછો મળતો નથી.

બીજા અર્થમાં કહીએ તો સંપત્તિ ગુમાવવાનું દુઃખ ન કરવું, વધુ પરિશ્રમ અને સારા વિચારો સાથે માલ મિલ્કત ફરી કમાવી શકાશે. કઈક વસ્તુ ગુમાવી હોય તો પાછા મળવાની શકયતા છે એટલે આશા ન છોડવી. બસ જે શક્ય નથી પાછું આવવાનુ એટલે કે સમય એનો અફસોસ મનાવવાની જરૂર નથી અને ગુમાવેલા સ્વજનો જેણે જીવ છોડી દીધો છે એમને યાદમાં રાખી બાકીનું જીવન આગળ વધારવાનું છે.

✍️નિશાંક મોદી

માઇક્રોફિક્શન વાર્તા: કફન

જગ્યાના અભાવે એક વીઆઇપી માણસને બીજા એક મધ્યમ વર્ગીય વ્યકિત સાથે સેમી ડિલક્ષ રૂમ શૅર કરવો પડ્યો. વીઆઇપી માણસ પેલા વ્યક્તિને જોઈ મોં ફેરવી લેતો એને કોમન બાથરૂમ વાપરવો ન ગમતો. વારંવાર ફરિયાદ કરે કે સ્પેશિયલ રૂમની વ્યવસ્થા કરો. હોસ્પિટલનો સ્ટાફ કહે ભાઈ તમને આવી પરિસ્થિતિમાં ઓકિસજનવાળો બેડ મળ્યો છે એનો આભાર માનો ને ક્યાં આવી માનસિકતા રાખો છો. એ જ રાતે વીઆઇપી માણસ શાંતિથી સૂતો હતો, ઊંઘમાં ને ઊંઘમાં ઓકિસજન માસ્ક સહેજ ખેંચાઈ ગયું અને હાથમાં લગાવેલું મશીન બીપ બીપના અવાજની ગુંજી ઉઠ્યું. રાતનો સમય અને સ્ટાફ પણ પુરા દિવસના થાકથી સુઈ ગયો તો. પેલો મધ્યમ વર્ગીય વ્યક્તિ જાગ્યો અને દોડીને બ્રધરને બોલાવી આવ્યો. અને એણે તરત જ માસ્ક લગાવી દીધું અને વીઆઇપી માણસ તડપતા તડપતા શાંત પડ્યો.

સવારે ઉઠીને પેલા મધ્યમ વર્ગીય વ્યક્તિનો આભાર માન્યો અને પૂછ્યું કે તમને એમ ના થયું કે આ માણસ આટલો ખરાબ વ્યવહાર કરે છે મરવા દો... મધ્યમ વર્ગીય વ્યક્તિ બોલ્યો, 'મારો ધંધો કફન વેચવાનો છે, છતાંય હું કદીય ઈચ્છા નથી રાખતો કે લોકો મરે અને મારો ધંધો વધુ વિકસે.' વીઆઇપી માણસ એટલું જ વિચારતો રહી ગયો કે કફનમાં ક્યાં કોઈ વીઆઈપીનો ટૅગ હોય છે....

✍️નિશાંક મોદી