લેખ: ઉનાળો

લેખ: ઉનાળો

શું બહારનું ટેમ્પરેચર વધ્યું છે? કોઈ કહેશે હાસ્તો વળી, દર વર્ષે ઉનાળામાં ગરમી વધતી જ જાય છે ને, જોને પાંચ સાત વર્ષ પહેલાં આપડે પિસ્તાલીસ ડિગ્રીમાં રહેતા તા અને હવે તાપમાન સુડતાલીસ ને અડતાલીસ પર પહોંચ્યું છે. તો શું ગરમી વધી રહી છે. મ્યુનિસિપાર્ટીના મેસેજ પણ આવે છે ઓરેન્જ એલર્ટ, રેડ એલર્ટ. હા, ગરમી દિવસેને દિવસે વધી તો રહી છે પણ આ ઉપરાંત ગરમી વધુ લાગવાના કારણો પણ આમાંથી બાકાત નથી.

બાળપણમાં ભણવામાં શિયાળો ઉનાળો ને ચોમાસુ ત્રણ જ મુખ્ય ઋતુ ભણાવવામાં આવતી પણ એની અસર આપડા શરીર પર ત્યારે જ વર્તાતી જ્યારે એના પર સીઝનના કપડાં ચઢતા. સ્વેટર ચઢે એટલે શિયાળો, પરસેવો નીતરે એટલે ઉનાળો ને રેઇનકોટ કે છત્રી પલળે એટલે ચોમાસુ. ના કોઈ જ્ઞાનની વાતો કે ના કોઈ ઋતુના બદલાવની શરીર પર અસર. મને હજુય યાદ છે કે અમે જ્યારે સ્કૂલમાં ભણતા હતા ત્યાં ક્યારેય એસી જોયું જ ન હતું. બસ એટલું સાંભળ્યું તું કે એનાથી બિલ બહુ આવે. હકીકતમાં શરીર આપડું એસીથી ટેવાયેલું જ ન હતું જે ખરેખર સારી વાત હતી. ગરમીમાં બહુ જ રખડતા અને વેકેશન પણ ઉનાળામાં જ આવે એટલે બીજું કામ શું. તડકામાં રમાતુ ક્રિકેટ એ તો જાણે જીવનનો ભાગ જ બની ગયો તો.

સવારે 7 વાગ્યાથી બપોરના 1 વાગ્યા સુધી ક્રિકેટ જ ટીચતા. બપોરે જમી, દોસ્તારો ના ઘરોમાં પત્તાં અને ખાસ કરીને કોડીથી જમીન પર બનાવેલું અમદાવાદ રમતા. સાંજ પડે એટલે પાછું ક્રિકેટ અને રાતે મિત્રો જોડે બે કલરવાળા ગોળાનો આનંદ માણવાનો. એક વાત તો ચોક્કસ છે કે ઓરેન્જ કે કાલાખટ્ટ સાથે ગુલાબ કે ખસ એ બે ના ખાટામીઠા કોમ્બિનેશન ને કોઈ મિલ્કમેડ નાખેલા માવાબદામ ના પહોંચી વળે. રાતે ઠંડી થયેલી પથારી ધાબા પર સુવાની મજા આજના એસી કરતા ઘણું સારું હતું. ક્રિકેટ રમતા ચહેરાનો કલર કાળો થઈ જાય, સન્સસ્ક્રીમ લોશન તો શું હતું એની તો ખબર જ ન હતી.

સમય બદલાયો પંખા કરતા એસીનો ઉપયોગ વધ્યો. ઘરમાં ઓફિસમાં બધે જ એસી. સાયન્સ કહે કે ના કહે માણસો ચોક્કસ કહે છે કે એસીમાં રહેવાની આદતથી માણસ ગરમી સહન કરવાની શક્તિ ગુમાવે છે. સહેજ ગરમી લાગે ને અકળાઈ જાય. ઉનાળામાં તો જો કોઈના ઘરમાં પંખાનું રેગ્યુલેટર જો 1 કે 2 પર મળી જાય તો પોતાને ધન્ય સમજવું. ગરમી તો ચોક્કસ વધી છે પણ સામે માણસની ગરમી સહન કરવાની શક્તિ ઘટી છે. મહિને એકાદવાર ગોળો ખાવા જઈએ તોય ચેક કરીએ બરફ તો બરાબર છે ને. બપોરના જમવામાં કાચીકેરી ને ડુંગળીના ઝીણા સમારેલા ટુકડાથી બનાવેલું કચુંબર ખાવાની સલાહ મળે જે બાળપણમાં લૂ લાગી જવાની બીકને જાગૃત કરે. આમ તો નાનપણમાં આટલી ગરમીમાં રખડયા પછી પણ કોઈ દોસ્તારને લૂ લાગીતી એવું યાદ નથી.

આખી બાયના કપડાં અને હેન્ડગ્લોવસ પહેરવાં, માસ્ક લગાવવું, શક્ય એટલું પાણી પીવું, બોડી ને ડિહાઇડ્રેટ થતા બચાવજો આવા સૂચનો ઉનાળામાં જ સાંભળવા મળે. શરીરનો એક નિયમ છે કે જેવું શરીરમાં પાણી ઓછું થાય એટલે તરસ લાગે, આ વાત હવે સમજાય છે પણ બાળપણમાં પોતાની રીતે અનુસરાતી. સમયનું પરિવર્તન એટલું માણસોમાં જોવા મળે છે કે માણસના મનમાં ભય ઉભો કરે છે. કદીય કોઈને યાદ છે કે નાનપણમાં ઠંડુ પાણી પીવા જતા હોઈએ અને મનમાં વિચાર આવે રહેવા દે ગળું બેસી જજે, શરદી ખાંસી થશે. અને હવે પહેલો ઘૂંટડો જાય અને ગણતરીઓ ચાલુ કે બહુ ઠંડુ છે મિક્ષ કરવું પડશે અને માટલું તો કદાચ ભવિષ્યમાં નામશેષ થઈ જશે.

કોલેરા ટાઇફોઇડ જેવા પાણીજન્ય રોગો નો મુખ્ય સ્ત્રોત એટલે કેરી અને શેરડીનો રસ. કારણ એક જ એમા ઉમેરાતો બરફ. આજકાલ જે આપણે ચોકસાઈ લઈએ છીએ એ આપણી શરીર પ્રત્યેની કાળજી કે ભય ની લાગણી એ નક્કી કરવું મુશ્કેલ છે. હાલમાં જ અમે મિત્રો શેરડીનો રસ પીવા ગયા, થોડાક જણાએ કીધું બરફ વગર આપજો. હું વિચારમાં પડ્યો કે શેરડીનો રસ જો બરફ વગર હોય તો એમાં મજા શું રહેશે. કદીક એમ લાગે કે ભણતર જરૂરી તો છે પણ એટલું બધું પણ નહીં કે માણસ ને ખાવા પીવામાં રોકટોક શરૂ કરી દે અને નાની વાતોમાં પણ હેલ્થ કોનસીયસ બનાવી દે. આપણા દેશમાં જો એવું માનતા હોઈએ કે બધું જ ખાવાપીવાનું હાઇજેનિક હોવું જ જોઈએ તો આપણે ખોટા છીએ. મેં ફાઈવ સ્ટાર હોટલના બુફેમાં સલાડ પર પણ મસી ઉડતા જોઈ છે. મજા જેવી કોઈ મજા નથી. વિચાર્યા વગર ખાવો પીવો આનંદ કરો, ઉનાળો છે એને પણ માણો. જે સૂરજ અત્યારે આકરો લાગે એજ શિયાળામાં સારો લાગશે અને વિટામિન ડી આપશે...લ્યો પાછી આવી ગઈ જ્ઞાનની વાતો...કરું જ ને હું પણ તમારા જેવો જ નહીં એક એસીમાં રહેનારું ઉનાળુ પ્રાણી.... :)

અંતિમ સ્પર્શ:

રખડતા જે તાપમાં ને ચહેરો પછી કાળો થતો,
હજીય માનું બાળપણમાં ઉનાળો રૂપાળો હતો.

- નિશાંક મોદી